Fazla Mesai Nasıl Kanıtlanır, Mesai Ücreti Nasıl Alınır?

İşçilerin merak ettiğini konulardan biri; fazla mesai ücreti. Peki, fazladan çalışan işçi nasıl mesai ücreti alır? Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır?

05.06.2021-14:53 - (Son Güncelleme: 05.06.2021-14:53)Fazla Mesai Nasıl Kanıtlanır, Mesai Ücreti Nasıl Alınır?

İşçi ve işveren arasındaki sorunlar en çok fazla mesai ücretlerinden kaynaklanıyor. Fazla mesai ücreti konusu mahkemelere kadar taşınıyor. Haftalık 45 saatin üstünde onayı olmadan çalışan çok sayıda işçi var. Bu yüzden fazla mesai ücretinin nasıl alındığı çok araştırılan konulardan biri.

FAZLA MESAİ NEDİR?

Kanunda belirtilen haftalık çalışma süresinin üzerine çıkıldığında bu fazla mesai ya da diğer ismiyle fazla çalışma olarak adlandırılır. İş Kanunu’na göre belirlenen haftalık çalışma saati normal mesai, sınırı aşan her saat ise fazla mesai olarak adlandırılır.

Haftalık olağan çalışma süresi İş Kanunu kapsamında 45 saattir. Yani haftalık olarak 45 saatin aşılması fazla mesai anlamına gelir. Fakat bazı iş yerlerinde çalışma süresi 45 saatin altında olabilir, o zaman fazla çalışılsa dahi 45 saati geçmeyeceği için kanunen “fazla mesai” sayılmaz.

İş Kanunu tarafından haftalık olarak 45 saatin üzerinde her mesai, fazla mesai olarak değerlendirilmekle beraber, işçi günlük olarak 11 saatin üzerinde çalıştırılamaz. Fazla mesai olarak sayılsa da çalışma saatlerine sınır getirilmiştir. Yani günlük olarak 11 saatin üzerinde işçi çalıştırmak yasaktır.

18 yaşından küçüklere, sağlık durumu elverişli olmayanlara, yeni doğum yapmış annelere, çocuk emziren annelere ve hamilelere fazla mesai yaptırmak yasaktır. Ayrıca fazla mesai ücreti yerine çalışanlar izin isteyebilir. Fazladan çalışan her saat için çalışan 1 saat 30 dakikayı serbest zaman olarak kullanabilir. Çalışan, bu serbest zamanı 6 ay içinde, çalışma süreleri içinde kullanabilir. Bu serbest zaman için maaştan kesinti yapılamaz. İşten ayrılma durumunda fazladan mesai ücreti kıdemli tazminata eklenmez.

MESAİ ÜCRETİ BRÜT ÜCRETTEN Mİ HESAPLANIR?

Fazla mesai yapılması durumunda çalışanların her birinin fazladan çalıştığı her saat %50 zamlı olarak maaş bordrosuna yansır. Fazla mesai saatlik ücret üzerinden hesaplanır. Bu hesaplamalar hizmet sözleşmesi ile belirlenen brüt saatlik ücret esas alınır.

Fazla çalışma süresi hesabında yarım saate kadar olan çalışmalar 30 dakika, 30-60 dakika arasında olan çalışma süresi ise 1 saat üzerinden hesaplanır. Yani 35 dakika çalışan işçisinin fazla mesai ücreti 1 saat üzerinden hesaplanır.

Hesaplamayı örnekler ile anlatırsak; 

Öncelikle bu hesabı yapabilmek için çalışanın saatlik ücretinin bilinmesi gerekir. Çalışanın asgari ücret aldığını varsayarsak, 2021 yılında asgari ücret brüt olarak 3 bin 577 liradır. Çalışanın saatlik ücretini bulmak için brüt maaşı, bir aylık çalışmanın saatlik değerini ifade eden 225 saate bölmek gerekir.

Saatlik ücret = 3.577,00 /225= 15,89 TL’dir.

Fazla mesai ücretinin normal ücretten yüzde 50 fazla olması gerektiğinden 1,5 katı hesaplanır. Yani saatlik ücret 1.5 ile çarpılır.

15,89 x 1,5= 23,83

Bu çalışanın 50 saat çalıştığını var sayarsak İş Hukuku Kanunu’nda belirtilen 45 saatten 5 saat daha fazla çalışmış olur. Yani 5 saat fazladan mesai yapmıştır. Bulduğumuz sayıyı fazladan çalışılan saat sayısıyla çarparız.

23,83 x 5 = 119,15 TL

Yani asgari ücretle çalışan ve 50 saat fazladan mesai yapmış bir çalışan 119,15 TL fazla mesai ücreti almalıdır.

RESMİ TATİLLERDE FAZLA MESAİ ÜCRETİ ALINIR MI?

Normal şartlarda resmi tatil olarak ilan edilen günlerde tüm çalışanlar izinlidir. Ancak işçiden onay alındı ise çalıştırılabilir. İş Kanunu’na göre milli bayramlar, dini bayramlar, yılbaşı ve diğer özel günler resmi tatil olarak sınıflandırır. Bu günlerde çalışan işçiler kaç saat çalıştığına bakılmaksızın 1 günlük ücret alırlar.

Fazla mesai ücreti alınabilecek resmi tatiller şunlardır;

-1 Ocak Yılbaşı

-23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı

-1 Mayıs Emek ve Dayanışma Günü

-19 Mayıs Gençlik ve Spor Bayramı

-15 Temmuz Demokrasi ve Milli Birlik Günü

-30 Ağustos Zafer Bayramı

-28 Ekim öğleden sonra ve 29 Ekim Cumhuriyet Bayramı

-Arife günü ile birlikte 3,5 gün Kurban Bayramı

-Arife günü ile birlikte 3,5 gün Ramazan Bayramı

FAZLA MESAİ ÜCRETİNDE ZAMAN AŞIMI OLUR MU?

Kanuna göre işçinin alacağı her ücret için 5 yıllık zaman aşımı süresi uygulanıyor. Yani fazladan mesai ücreti için dava açacak işçi, sadece son 5 yıla ait fazla mesailerin ödenmesini talep edebilir. Bu davayı açmak için işçinin fazladan mesai yaptığının da kanıtlanması gerekir.

Bazı işyerlerinde iş sözleşmesi imzalanırken, günlük fazla mesai parasının ücrete dahil olduğuna dair hüküm yer alabiliyor. İşçi, bu sözleşmeyi imzalamışsa ekstra olarak fazla mesai ücreti talep edemez. Bunun haricinde işçi; işyeri yazışmalarını, işe giriş çıkışını gösteren belgeler gibi her belgeyi fazladan çalıştığına dair kanıt olarak sunabilir. İşçi, beraber çalıştığı kişileri de tanık olarak gösterebilir.

YORUM YAZ..

BUNLAR DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR