Bu Siyaset Söylemi ile CHP mi HDP'lileşir HDP mi CHP'lileşir
Yener Özen

Bu Siyaset Söylemi ile CHP mi HDP'lileşir HDP mi CHP'lileşir

11.01.2021 Pazartesi 13:58

Osmanlı topraklarında Sosyalist fikirler 1880’lerin sonu itibari ile küçük gruplar ve fikir dernekleri şeklinde kendini göstermeye başlamıştı. Ancak 1. Meşrutiyetin kısa sürmesi ve meclisin askıya alınması her türlü fikrin yer altı yapılanmasına kaymasına yol açmıştır. Osmanlıda Sosyalist hareketler özellikle gayrimüslimler ve azınlıklar ekseninde sosyalizm Osmanlı ülkesinde yer ediniyordu. DEVRİMCİ HINÇAK PARTİSİ bu kapsamda değerlendirilmektedir. Selanik coğrafi konumu nedeniyle Avrupa'yla olan etkileşimde önemli yer tutuyordu. Gelişmiş yapısıyla da işçi hareketleri ve sosyalist düşüncelerin önemli bir merkezi idi. 1909 yılında Selanik’te kurulan Sosyalist İşçi Federasyonu 15 kadar işçi örgütünü birleştiren ve sosyalizmi amaç olarak gören ciddi bir müessese idi, kapsayıcı bir iddiayla yola çıksa bile zamanla YAHUDİ güdümünde bir ayrılıkçı parti oldu.

1908’den sonra Osmanlı tebaalı komünistler İŞTİRAK PARTİSİNİ kurdular. Aslında bu parti CHP ya da TKP’nin öncülü değil TİP’in öncülü idi. CHP aslında İttihat Terakkinin 2.grubu denilen yapıdan gelen asker ve bürokrat yapılanmasının 1920’de 1. Mecliste Halk Fıkrası olarak neşvi neba buldu. 1924’de CHF adını aldı. 1946’ya kadar tek parti diktatörlüğü nedeniyle CHP içerisinde bugünün tabiriyle Merkez Sağ ve Liberal düşündeki bireyleri de barındırıyordu. 1946 itibariyle CHP’den ayrılan bir grup Sağcı-Liberal diyebileceğimiz DP’yi kurdular hatta Mareşal Fevzi Çakmak milliyetçi bir yapıya sahip Millet Partisini 1948’de kurdu. Kaderin cilvesi Türkiye’de Sağ Partiler Kemalist Sol Parti olan CHP’den türemiştir. Sol-Marksist partiler ise 1908’de kurulan İştirak Partisinin 1965’de yansıması olan TİP’ten türemişlerdir. İşin ilginç yani bugünkü liberal ve ayrılıkçı fikirlerin babası ise perde arkasında Prens Sebahattin’in bulunduğu Osmanlı Ahrar Fırkası bulunur. Yerinden yönetim (Ademi Merkeziyetçilik) ve eyalet sistemleri yani bugünkü liberallerin Güneydoğunun eyalet olması ya da ayrılmasını istediği ve birde Kürt bölücü hareketlerinin akıl babası işte bu Ahrar Hareketidir. Ahrar Hareketinde çoğunlukla Avrupa’da eğitim almış Ermeni, Yahudi azınlıklar ile Balkan kökenli Gayr-i Türk sözde liberaller yer almaktaydı.

1950’de DP iktidara geldikten ve 1951’de NATO’ya dâhil olmamızdan sonra Komünizmle Mücadele Kanunu işlerlik kazanması ile birlikte Türkiye’de Sol adına söylem CHP’de kalmıştır. 1960 İhtilaline kadar ter altı faaliyetleri dışında Sol Sosyalist ve komünist hareket adına dişe dokunur bir faaliyet olmamıştır. Marksist grupların yavaş yavaş CHP içinde Sol Kemalist yapılanma oluşturması da bu on yıl içinde olmuştur. Hatta Bölücü-Kürtçü yapılanmalar dahi CHP içinde aşırı sol yapılanmalar ve klikler olarak yer alması da 1950-60 arasında oluşmaya başlamıştır.

1960 ihtilalinden sonra Adnan Menderes'in idamından üç hafta sonra 15 Ekim 1961'de Demokrat Parti'nin oy tabanının "mirasçıları" Adalet Partisi, Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi ve Yeni Türkiye Partisi oyların % 62'sini alarak 277 milletvekili çıkarmışlardır. Buna karşı Cumhuriyet Halk Partisi 173 milletvekili çıkarabilmiştir. Bu seçim "Menderes'in zaferi" olarak nitelendirilmiş ve ordu durumdan rahatsız olmuştur. 25 Ekim 1961'de 12. dönem TBMM toplandı ve askeri rejim sona erdi. Ordu içinde MBK kadar etkili olmaya başlayan SKB, seçimlerin millî iradeyi tam olarak yansıtmadığı ve yeni bir darbenin gerektiğini savunmuştur. 21 Ekim'de MBK'nın İstanbul kanadına bağlı 10 general ve 18 albay toplanmış ve en geç 25 Ekim'e kadar yönetime el koyacağını kararlaştıran "21 Ekim Protokolü" imzalamıştır.[149] 22 Ekim'de MBK'nın Ankara kanadı aynı içerikteki "Mürted Protokolü" imzalamıştır. Fakat SKB onursal başkanı durumunda bulunan Cevdet Sunay'ın müdahalesiyle protokoller askıya alınmış ve siyasi parti liderleriyle uzlaşma yolu tercih edilmiştir.

Bunun için 24 Ekim'de Çankaya'da Ragıp Gümüşpala (Adalet Partisi),Ekrem Alican (Yeni Türkiye Partisi),İsmet İnönü (Cumhuriyet Halk Partisi),Osman Bölükbaşı (Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi),Cevdet Sunay, Cemal Gürsel ve generallerin önünde Yassıada mahkûmlarına af çıkarılmayacağına, Emekli İnkılap Subaylar Derneği'ne bağlı subayların orduya geri alınmayacağına ve Cemal Gürsel'in cumhurbaşkanı seçilmesi için çalışacaklarına dair protokolü imzalamışlardır. Ali Fuat Başgil'in MBK üyeleri tarafından ölümle tehdit edilerek adaylıktan çekilmesiyle 26 Ekim 1961'de yapılan seçimle tek aday Cemal Gürsel cumhurbaşkanlığına getirildi.

55'ler olayı ya da diğer adıyla Sivas Kampı, 27 Mayıs Darbesinin ertesinde doğu ve güneydoğudan seçilen 55 ağa, şeyh ve aşiret reislerinin Batı Anadolu'ya sürgün edildiği bir olaydır. Milli Birlik Komitesi, DP'lileri "Kürdistan Hükümeti tesis etmek" üzere çalışmalar yapmakla suçladı. 31 Mayıs 1960'ta Cumhuriyet gazetesinde MBK'nin bu konuyla ilgili çeşitli belgeler bulduğu ve Şeyh Said'in oğlunun DP iktidarı döneminde doğuda propaganda gezileri yaptığı ortaya çıkarılmıştır.

Darbeden 4 gün sonra Doğu ve Güneydoğu'dan seçilen 485 ağa ve şeyhler Sivas Kabak Yazı'da bir kampa yollanmıştır. Sivas'taki kamp 19 Ekim 1960 tarihinde çıkan 105 numaralı Mecburi İskân Kanunu ile boşaltılıp Milli Birlik Komitesi tarafından "55 ağa" DP'yi destekliyor iddiasıyla Antalya, Isparta, İzmir, Afyon, Manisa, Denizli ve Çorum'a sürdü. Bu kanun 1962 yılında kaldırıldı.

Irak'ta Molla Mustafa Barzani'nin önderliğinde Kürdistan Demokratik Partisinin başlattığı ulusal kurtuluş mücadelesi Türkiye'nin Hakkâri, Van, Siirt, Mardin, Diyarbakır, Muş, Şırnak gibi yörelerine de etki yaratmış ve bu yörelerde Barzani'nin mücadelesi için toplama faaliyeti de başlamıştır.

Molla Mustafa Barzani, toprak ağası, şeyh ve aşiret reisi olarak değerlendirilmiş ve Türkiye'de de ağa, şeyh ve aşiret reislerinin Kürt hareketini kışkırttığı düşünülmüştür. O yüzden hedef seçilmişlerdir.1961 Anayasası'nda birtakım değişiklikler yapıldı. 1924 Anayasası'nın 3. maddesi olan "Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir" sözü "Egemenlik kayıtsız şartsız Türk milletinindir" şeklinde değiştirildi.

Devamı gelecek yazıya…

Sefa ile