Adnan Menderes 89. Ölüm Yıl Dönümünde Anılıyor

Eski Başbakan Ali Adnan Menderes, idamının 89. yıl dönümünde anılıyor.

Adnan Menderes 89. Ölüm Yıl Dönümünde Anılıyor

MENDERS'İN YAŞAMI

Türk siyasi tarihine adını büyük harflerle yazdıran eski Başbakan Ali Adnan Menderes, 1899 senesinde Aydın'da hayata gözlerine açtı. Annesi Tevhide Hanım, babası Ethem Bey ve ablası Melike verem hastalığından yaşamını yitirdi.

Ali Adnan, okulunu bitirdikten sonra dedesi Hacı Ali Paşazade'nin kendisine miras bıraktığı Çakırbeyli Çiftliği'nin yönetimini üstlendi.

Çiftliğin büyük bir bölümünün köylülerin kullanımına sunulduğunu anlayan Menderes, 1932 yılında çiftliğin bu bölümünü tapu terki yoluyla köylülere hediye etti. İzmir'in önemli ailelerinden Evliyazadelerin kızı Fatma Berrin Hanım ile 2 Eylül 1928'de hayatını birleştiren Menderes'in bu evliliğinden Yüksel, Mutlu ve Aydın adında üç çocuğu oldu.

Siyasi hayatına Serbest Cumhuriyet Fırkası'nda başlayan Menderes, bu parti var olmadan evvel CHP'den bir teklif almış fakat reddetmişti. Serbest Cumhuriyet Fırkası'nın feshedilmesinden sonra Menderes, Celal Bayar, İttihat ve Terakki Mektebi'nden hocası Vasıf Çınar ve çok iyi tanıdığı Halit Onaran ile görüşmesi sonrasında CHP'ye dahil oldu.

ATATÜRK'ÜN MENDERS'İ KEŞFİ

CHP il yönetiminde siyasete katılan Menderes, parti teşkilatını Aydın'da tekrardan kurdu.

Atatürk'ün, Aydın'ı ziyareti dahilinde bir araya gelen Atatürk ve Menderes arasında sıcak geçmeyen görüşme 4 saat devam etti. Menderes'in görüşleri Atatürk'ü cezbetti ve bu görüşmeden sonra bir rapor sunmasını rica etti. Menderes, hazırladığı raporu Atatürk'e sundu.

DEMOKRAT PARTİ DÖNEMİ

Demokrat Parti (DP) 7 Ocak 1946'da Celal Bayar, Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve Refik Koraltan tarafından kuruldu.

Demokrat Parti'nin kuruluşu üzerinden 4 ay sonra, ardından genel seçim sürecine girdi.

26 Mayıs 1946'da yapılan yerel seçimlere girmeme kararı alan Demokrat Parti, partilileri sandığa gidip gitmemekte serbest bıraktı.

CHP'nin kazandığı 1946 genel seçimlerinde Menderes, memleketi Aydın'dan değil, Kütahya'dan milletvekili seçildi. DP Meclis Grubu'nda görev dağılımı yapılarak Meclis Grup Başkanlığına Celal Bayar, Grup Başkan Vekilliğine Fuat Köprülü, Yönetim Kurulu üyeliklerine Adnan Menderes, Emin Sazak, Yusuf Kemal Tengirşenk, Fuat Hulusi Demirelli, Ahmet Tahtakılıç ve Saim Ergenekon seçildi.

ARAPÇA EZAN YASAĞI KALDIRILDI

Menderes, Demokrat Parti iktidarında, Anadolu halkı tarafından kabul görmeyen çok sayıda politikaya son verdi. Dini özgürlüklerle ilgili attığı adımlar kapsamında Menderes, 1932 yılından itibaren Diyanet İşleri Başkanlığının talimatıyla uygulanan "Arapça ezan okuma yasağı"nı 18 yıl aradan sonra kaldırdı. Hükümet tarafından ezanın okunma şekli müezzinlere bırakıldı.

Eğitim ve öğretim kurumlarından laiklik adına kaldırılan din eğitimi, Menderes döneminde, ilkokul dördüncü sınıftan beriailenin talebi dahilinde tekrara yürürlüğe girdi.

Menderes'in İzmir İl Kongresi'nde konuyla ilgili yaptığı açıklama şöyleydi:

"Şimdiye kadar baskı altında bulunan dinimizi baskıdan kurtardık. İnkılap softalarının yaygaralarına ehemmiyet vermeyerek ezanı Arapçalaştırdık. Mekteplerde din derslerini kabul ettik. Radyoda Kur'an okuttuk. Türkiye bir Müslüman devletidir ve Müslüman kalacaktır. Müslümanlığın bütün icapları yerine getirilecekti"

 "6-7 EYLÜL OLAYLARI"

1954 yılında, Kıbrıs'ta gündeme gelen siyasi karışıklıklar devam ediyordu. 

Kıbrıs konusunun müzakere edilmesi için 29 Ağustos 1955'te gerçekleştirilen Londra Konferansı'ndan, Türkiye'de yaşanan "6-7 Eylül olayları" sonuçsuz kaldı.

"Atatürk'ün evinin bombalandığı"na ilişkin bir haberle başlayan "6-7 Eylül olayları", sıkıyönetim ilan edilerek ancak bastırılabildi.



27 MAYIS 1960 ASKERİ DARBESİ

Türk Silahlı Kuvvetleri içindeki bazı general ve subayların yer aldığı 38 kişilik Milli Birlik Komitesi, 27 Mayıs 1960'ta sabaha karşı yönetime el koydu.

Adnan Menderes, aynı gün yurt gezisi kapsamında bulunduğu Kütahya'da Albay Muhsin Batur tarafından gözaltına alınarak Ankara'ya götürüldü ve daha sonra diğer tutuklu Demokrat Parti üyeleriyle Yassıada'da mahkum edildi.

Yassıada'daki yargılamalar, 14 Ekim 1960'ta başladı ve 15 Eylül 1961'de karara bağlandı. Yargılamalar sonucunda Adnan Menderes 17 Eylül 1961'de Yassıada'da idam edildi.

TBMM tarafından 11 Nisan 1990'da kabul edilen bir kanunla Adnan Menderes ve onunla birlikte idam edilen arkadaşlarının itibarları iade edildi.

Aynı kanun kapsamında Adnan Menderes, Hasan Polatkan ve Fatin Rüştü Zorlu'nun naaşı, 17 Eylül 1990'da İmralı'dan alınarak devlet töreniyle İstanbul Vatan Caddesi'nde yaptırılan anıt mezara taşındı.

Son Dakika Gündem Haberleri için aşağı kaydırınız.

 

 

Yorum Yaz

Diğer Gündem Haberleri